VDM's Woonwaarde

Om te ontdekken hoe circulair onze houtsysteembouwmethode daadwerkelijk is en om te weten waar we nog stappen kunnen zetten, hebben wij één van onze woonconcepten onderworpen aan de diverse thema’s: milieu-impact, materiaalgebruik, hergebruikpotentie en losmaakbaarheid.

Milieu-impact
Als we kijken naar de milieu-impact (MPG), die inzicht geeft in de totale milieu-impact over het gehele levensduur van het bouwwerk, dan presteert VDM Woningen met een score van 0,39 euro/m2/jaar aanzienlijk beter dan de op dit moment geldende eis van 0,8 euro/m2/jaar. Daarnaast geeft de MPG-2 inzicht in de CO2-impact van de productie van bouwmaterialen en -onderdelen, inclusief het bouwproces. Ook hier scoort VDM Woningen uitstekend met een waarde van 168 kg CO2-eq/m2, waarbij een grenswaarde wordt gesteld van maximaal 200 CO2-kg/m2 voor MPG-2.

Materiaalgebruik
In onze conceptwoning is maar liefst 17.000 kilo CO2 opgeslagen gedurende de levensduur van de woning. Bij het thema materiaalgebruik wordt gekeken naar het gebruik van hernieuwbare, gerecyclede en hergebruikte bouwmaterialen. Dit wordt uitgedrukt in een BCI score (building circularity index) en ligt tussen de 0 en 100%, waarbij 100% volledig circulair is. In de praktijk ligt deze waarde tussen de 30% en 85% en met de VDM conceptwoning komen wij uit op een percentage van 55%.

Hergebruikpotentie en losmaakbaarheid
Toekomstig hergebruik wordt onder andere mogelijk gemaakt door de losmaakbaarheid van de conceptwoning: de mate waarin de materialen van een woning demontabel zijn om later hergebruikt te worden. De houtsysteembouwmethode laat zien dat het een hoge mate van losmaakbaarheid kent. Maar liefst 71% van de gerealiseerde woning is losmaakbaar, hiermee stijgt deze waarde ver boven het gestelde prestatieniveau van 55%. Daardoor kent ook de hergebruikspotentie van VDM Woningen een goede score. Het is mogelijk om 20% van de woning in te zetten voor hergebruik door de prefab elementen te demonteren bij de sloop en opnieuw te gebruiken als element of grondstof voor nieuwe prefab elementen. Maar liefst 66% van de woning wordt vervolgens na een recyclingproces opnieuw toegepast in bouwcomponenten, -producten of -elementen.

Deze prestatiewaardes laten zien dat ons bouwproces en bouwmaterialen bijdragen aan een duurzame bouwsector en circulaire woonomgeving. Met prefab houtskeletbouw hebben wij een voorsprong op de normen voor circulariteit in de bouw.

Duurzame voordelen van prefab houtsysteembouw:

• Hernieuwbare grondstof: Hout groeit opnieuw en is een natuurlijke, duurzame keuze.
• CO₂-opslag: Hout slaat CO₂ op, wat bijdraagt aan het verminderen van broeikasgassen.
• Energie-efficiënt: Uitstekende isolatie zorgt voor lagere energiekosten en minder verbruik.
• Prefab bouwproces: Minder energie-intensieve bouwprocessen door efficiënte montage.
• Circulair en recyclebaar: Prefab houten woningelementen kunnen worden gedemonteerd en hergebruikt, wat past binnen circulaire bouwprincipes.

Een bijzondere kans voor leerlingen van OSG Singelland locatie VHS in Drachten om praktijkervaring op te doen in de bouwsector. Deze periode werken zij namelijk aan een eigen demowoning met woningelementen van houtskeletbouw. VDM Woningen initieerde de opdracht en begeleidt de studenten tijdens de uitvoering.

Samenwerken voor de bouwsector

VDM Woningen en het Singelland VHS startten oktober vorig jaar met de samenwerking voor leerlingen van de opleiding Bouwen, Wonen en Interieur (BWI). Eerder organiseerde VDM Woningen al een rondleiding  in de geautomatiseerde woningfabriek en een gastles op school. De leerlingen zijn nu halverwege de praktijkopdracht. Met de praktijkopdracht hebben beide partijen het doel om jongeren te enthousiasmeren voor de bouw en kennis op te doen over werkprocessen in de bouwsector.

Ontwerpen, plannen en uitvoeren

Klaas Anne Luimstra is uitvoerder bij VDM Woningen en begeleidt de leerlingen tijdens de praktijkopdracht. ‘’Het is mooi om het enthousiasme bij de leerlingen te zien. Vanaf tekeningen bouwen zij de demowoning op, daarmee betrekken we ze bij ontwerpen, plannen en uitvoeren van de bouw. Prefab bouwen met houtskeletbouw wordt steeds belangrijker in de bouwsector en wij vinden het belangrijk dat leerlingen op tijd kennis maken met deze bouwmethode.’’

Bouwtalenten

Hanneke van Stralen, teamleider VHS, geeft aan: ‘’Vanuit de VHS ervaren de collega’s de samenwerking met VDM Woningen als heel prettig. Het project zorg ervoor dat (bouw)talent in ontwikkeling echt in de praktijk gebracht kan worden op deze manier. We zijn trots op onze collega’s en leerlingen die samen met VDM Woningen dit project tot een succes maken.’’

Samenwerking tussen VDM Woningen en Singelland Drachten

De samenwerking tussen VDM Woningen en Singelland Drachten kwam tot stand toen beide partijen leerlingen meer inzicht wilden geven over het reilen en zeilen in de bouwsector. Voor Singelland Drachten is het van belang dat leerlingen tijdens de opleiding erachter komen wat werken in de bouwsector inhoudt. VDM Woningen wil de aanwas van jonge talenten in de bouwsector juist stimuleren.

Biobased bouwen? Wij doen het!

Kwaliteit, duurzaamheid en efficiëntie staan al meer dan veertig jaar centraal bij de Friese woningbouwer VDM Woningen. Prefab houtskeletbouw speelt hierbij een grote rol. Het is een bouwmethode waarbij grote delen van een woning vooraf in de eigen fabriek worden geproduceerd. Het doordachte bouwproces wordt nu naar een hoger niveau getild.

“Ons bouwproces vindt grotendeels in ons eigen fabriek plaats. Dit zorgt voor een hoge bouwkwaliteit. Woningen zijn hierdoor op de bouwplaats in korte tijd wind- en waterdicht. Met minimale overlast en minder afhankelijkheid van weersomstandigheden”, vertelt Corline ten Hoor. Sinds twee jaar is ze innovator bij VDM Woningen. Vanuit de focus op duurzaam bouwen is Ten Hoor betrokken bij het project Biobased Starterswoningen. Dit project richt zich op de ontwikkeling van betaalbare en duurzame woningen voor starters.

Optimale en betaalbare starterswoningen

VDM Woningen werkt met het project Biobased Starterswoningen samen met BuildinG in Groningen, het kennis- en innovatiecentrum voor bouw en infra in Noord-Nederland, Ingenii Bouwinnovatie, Nieman Raadgevende Ingenieurs B.V. en Hanze Groningen. In de proeftuin van BuildinG zijn twee houtskeletbouwwoningen als testwoningen geplaatst. Ten Hoor: “Met de kennis en inzichten die we hier opdoen, streven we ernaar om een optimale en betaalbare biobased starterswoning te ontwikkelen. Daarmee dragen we bij aan een toekomstbestendige woningmarkt.”

Wachten is geen optie

Na de twee testwoningen worden er in eerste instantie twintig starterswoningen gerealiseerd die daadwerkelijk worden verkocht of verhuurd. “In de testwoningen hebben we sensoren geplaatst, waardoor we de materialen kunnen testen en verbeteringen kunnen aanbrengen. In de starterswoningen worden de materialen toegepast die het beste uit het onderzoek naar voren komen,” aldus Ten Hoor. “Alles met het oog op opschaling in Noord-Nederland.” Want de woningmarkt staat onder druk. Tegelijkertijd groeit de urgentie om duurzamer te bouwen, met minder grondstoffen en lagere CO₂-uitstoot. Volgens de initiatiefnemers van dit project is wachten geen optie meer.

“Laten zien dat het wél kan.”

De samenwerking tussen bedrijfsleven, onderzoek en onderwijs is cruciaal. Jelle Pama, programmaleider kennis en innovatie bij BuildinG, ziet de campus als een ideale testomgeving. “Je kunt allerlei redenen bedenken waarom iets niet kan,” aldus Pama. “Maar wij geloven in dóen. Hier kunnen we de drempels benoemen én aanpakken. We werken bij BuildinG aan thema’s zoals, circulariteit, klimaatadaptatie, constructieve veiligheid en digitalisering. Dit project is onderdeel van het landelijke programma Toekomstbestendige Leefomgeving, waarbij het niet alleen gaat om techniek, maar ook om sociale innovatie. De ambitie is er al lang, maar de praktijk blijft soms achter. Dit project laat zien dat het wel kan: gezond, ecologisch én betaalbaar bouwen.”

Maar wat is een biobased woning dan precies?

De woningen bestaan uit een prefab houtskeletsysteem van VDM Woningen, met biobased isolatiematerialen zoals houtvezel, hennep, vlas, cellulose of bermgras. De gevelbekleding is eveneens van hout. “We kijken niet alleen naar het materiaal, maar ook naar de toepassing,” benadrukt Peter Kuindersma, onderzoeker en innovator bij Ingenii Bouwinnovatie. “Brandveiligheid, vochtgedrag en regelgeving zijn een integraal onderdeel van het onderzoek.” Kuindersma houdt zich dagelijks bezig met het grondstoffenvraagstuk. “We willen af van schaarse, vervuilende materialen. Biobased bouwen biedt een alternatief, mits goed doordacht. De kennis die we hier opdoen, is toepasbaar voor starterswoningen, maar net zo goed voor andere woningtypen.”

Betaalbaar en aantrekkelijk voor starters

Hoewel biobased materialen soms als duurder worden gezien, nuanceren de betrokkenen dat beeld. “De prijs is één aspect, maar men vergeet vaak de meerwaarde op andere gebieden, zoals het prettige binnenklimaat en een lagere milieu-impact,’’ vervolgt Kuindersma. Uit ervaringen blijkt bovendien dat starters steeds meer bewust kiezen. “Jongeren vinden circulariteit en klimaat steeds belangrijker,” zegt Pama. “Tegelijkertijd moet het betaalbaar blijven. Daarom ontwerpen we vanuít de biobased visie, niet als extraatje.”

“Meer comfort en een gezonder binnenklimaat.”

Toekomstbestendig bouwen? Hier én nu!

Voor VDM Woningen betekent toekomstbestendig bouwen concreet: in 2030 minimaal 30 procent bouwen met biobased materialen, met een sterk gereduceerde CO₂-uitstoot en een volledig energieneutrale fabriek. “Elke dag een beetje beter,” aldus Ten Hoor. Kuindersma vult aan: “We moeten kennis delen, opleidingen meenemen en ook kleinere aannemers betrekken. Alleen samen kunnen we deze transitie maken. Eigenlijk komt het erop neer dat ons hele maatschappelijke, sociale, economische systeem mee doet.” De boodschap van het project is helder: biobased bouwen is geen toekomstmuziek meer. Het gebeurt hier en nu. Op Zernike Campus in Groningen. En straks, als het aan de initiatiefnemers ligt, in heel Noord-Nederland.

V.l.n.r. Jan de Jong (TNO), Christianne Luijten (TNO), Jan van der Meer (VDM), Peter Kuindersma (Ingenii Bouwinnovatie), Jelle Pama (BuildinG), Caya Dikken (Nieman Ingenieurs), Corline ten Hoor (VDM), Simone de Bree (Nieman Ingenieurs) en Pieter Omlo (Hanze).

Al anderhalve eeuw de betekenis van kwaliteit

VDM Woningen is niet het eerste de beste bouwbedrijf. Wij zijn al bijna anderhalve eeuw geworteld in het Friese Drogeham. Waar een klein dorp groot in kan zijn, of misschien is Grutsk een beter woord. Wat het ook is, VDM is onlosmakelijk verbonden met de Friese identiteit van de Wâlden. En die Friese eigenheid vind je terug in alles wat wij doen en laten.

We zijn nuchter, eerlijk, betrokken, degelijk en duidelijk. En we streven altijd naar kwaliteit. Het is vooral die kwaliteit die de rode draad vormt, die ons definieert. Kwaliteit is voor ons geen onderscheidend argument, maar de norm.

Wij zijn Eigen Aardig

Wij zijn echte Friese doorzetters, een hechte gemeenschap. We zijn van ‘samen de schouders er onder zetten’. Onze mensen zijn samen VDM en VDM is van ons allemaal! We laten ons ambacht voor ons spreken, staan met onze voeten in de klei en gaan voor elkaar door het vuur. Fatsoenlijk, eerlijk, correct, nuchter en recht door zee. Daar kun je ons elke dag weer aan herkennen. Eigenlijk zijn we best wel trots op elkaar en op VDM. Al noemen we dat zelf liever Grutsk…

Wij doen op Eigen Wijze

Ons proces, onze werkwijze, onze kwaliteit… Ze zijn stuk voor stuk typisch VDM. We bepalen onze norm zelf. En dat onze lat altijd wat hoger ligt dan wat anderen normaal vinden, vinden wij eigenlijk heel gewoon. We maken voor anderen namelijk alleen de kwaliteit die we zelf zouden willen ontvangen. Strak, netjes, snel, duurzaam, flexibel en innovatief. Zelfs na bijna anderhalve eeuw leren we elke dag nog hoe we dit een beetje beter kunnen doen.